Sổ tay: Ơi những bài hát tuổi thơ...

Sổ tay: Số tác giả chuyên viết cho thiếu nhi đang rơi rụng dần. Trong ảnh: Đô Rê Mí - một sân chơi ca nhạc cho các bé từ 5-10 tuổi cũng phải đối diện với những lo ngại về bài hát lẫn cách thức biểu diễn của các em - Ảnh: Nguyễn Thắng 1. Con trẻ như tờ giấy trắng. Những gì đã ngấm vào ký ức thời thơ ấu rất khó phai mờ. In đậm trong tuổi thơ tôi làĐếm sao(Văn Chung),Năm ngón tay ngoan(Trần Văn Thụ),Một con vịt(Kim Duyên), Đội kèn tí hon(Phan Huỳnh Điểu) mà tụi nhóc chúng tôi vẫn quen gọi Te tò te... Bình dị và dễ thương làm sao! Song để có bài ca bình dị như thế, thật sự gần gũi với trẻ con như thế hóa ra chẳng dễ. Tạm biệt với tuổi thơ, nhưng tôi không hoàn toàn chia tay với ca khúc thiếu nhi. Sau này lại cùng hát với các con và thấy mừng là bài hát tuổi thơ của các con khấm khá hơn thời của mình. Vốn liếng tích cóp vài chục năm đã có thêm Chú ếch con (Phan Nhân), Chim vành khuyên (Hoàng Vân), Con chim non (Lý Trọng), Đêm Trung thu (Phùng Như Thạch), Mẹ yêu không nào (Lê Xuân Thọ), Cháu yêu bà (Xuân Giao), Cả nhà thương nhau (Phan Văn Minh), Cháu lên ba (Phạm Minh Tuấn)... Chẳng thể đưa hết danh sách cần kể nên tôi chỉ điểm tên vài bài các con thích hơn cả. Thú thật, không chỉ hát cùng con, mà tôi còn liều lĩnh viết cho con hát. Con tôi cũng như nhiều đứa trẻ khác rất sợ đi nhà trẻ mẫu giáo. Thế là mẹ è ra hành nghề tay trái, để con bớt khóc lóc và có thể vui với những chuyện cỏn con bình thường ở lớp: chơi đu, cưỡi ngựa, tai, tập chải răng... Rồi trường con mang tiết mục đi thi và được giải, được thu truyền hình, từ đó con có lỡ khóc nhè, khó ăn, khó ngủ, đi học muộn thì các cô cũng cố chiều. Phải nói là bài hát thiếu nhi đã cứu con, cứu mẹ bàn thua trông thấy. Đó là những gì tuổi thơ được thừa hưởng từ quá khứ: dân gian cựu truyền không còn, ca khúc từ các thập niên trước để lại không nhiều, bài hát hiệp càng ít. Sáng tác bây giờ thì sao? Các nhạc sĩ đều từng có con nhỏ, cháu nhỏ, mỗi người viết cho con, cho cháu nội ngoại chỉ năm ba bài thôi, nhân với số nhạc sĩ hiện nhiều chưa từng thấy thì số lượng bài hát thiếu nhi chắc phải tới hàng ngàn. Thực tế không thế. 2. Bao năm nay cứ nói “nhạc trẻ lên ngôi”, nhưng nhạc cho thiếu niên nhi đồng là lực lượng trẻ trong mai mốt lại vẫn thiếu ơi là thiếu. Thiếu hơn cả là bài hát cho tuổi nhà trẻ và tuổi “ương ương” mới lớn nhưng chưa thật sự trưởng thành. Đang tuổi ca hát, trẻ thơ buộc phải lớn ép, nhà trẻ hát bài mẫu giáo, mẫu giáo mượn bài nhi đồng, mới tuổi “choai choai” đã xài chung bài của người lớn, cũng “anh anh - em em”, cũng “nói dối, lừa dối, gian dối” như ai. Số tác giả chuyên viết cho thiếu nhi đang rơi rụng dần. Tác phẩm bớt đi về số lượng và yếu hơn về chất lượng. Đã ít lại ế, vì cái tuổi vừa học vừa chơi chả buồn hát những bài ca khô cứng, sáo mòn, thiếu hấp dẫn. Tuổi mới lớn tự chế sản phẩm cho mình theo ý thích. Các công dân thời công nghệ điện tử và tin học không mấy khó khăn trong việc tự phối khí thu âm, tự truyền bá bài hát trên mạng. Thế là nảy sinh những sản phẩm “ngoài luồng” như nhạc nhái, nhạc chế, nhạc teen, nhạc té ghế, nhạc thảm họa... Không được khích lệ, tương trợ, phong trào tự biên tự diễn tuổi mới lớn cứ tự do biến thái, tạo nhịp cho nhạc “bẩn” tấn công tuổi mới lớn. Giai điệu lạt, không cá tính; lời ca nhảm, gây “sốc”; giọng hát phô chênh, đuối hơi; y phục lố lăng, điệu bộ bắt chước y hệt người lớn... Phải làm gì khi những yếu tố đó đang làm hỏng gu âm nhạc của công chúng tương lai? Cấm tiệt ư? Chê trách bọn trẻ ư? Trách ai khi trẻ em không được hưởng môi trường âm nhạc lành mạnh? Trách ai khi trẻ em trong chương trình ca nhạc thiếu nhi không còn là con nít? Trách ai khi nhạc không lời cho thiếu niên nhi đồng vẫn chỉ là con số 0? Còn việc cấm đoán có muốn cũng chẳng được. Chỉ có giải pháp độc nhất: xin các ông, các bác, các cô chú nhạc sĩ loại trừ cái dở, cái tồi bằng cách sớm làm ra cho con cháu nhiều cái thật đẹp, thật hay để thay thế. NGUYỄN THỊ MINH CHÂU